Gezondheid & natuur

Oosterse diagnose 0 - inleiding (Rik Vermuyten)

Elke vorm van geneeskunde staat of valt met de diagnose. Ook voor een goede zelfkennis is een juiste beoordeling van jezelf van groot belang. Daarbij kan je uiterlijk je belangrijke aanwijzingen geven: het weerspiegelt immers je innerlijk. Het Oosten kan bogen op een lange, goed onderbouwde traditie op het vlak van lichaamsdiagnose. Jarenlange waarnemingen werden gekoppeld aan de universele principes van de bewegingen tussen de yin- en de yangpool.

Alles is één
De oosterse diagnose is gebaseerd op het oeroude Chinese principe dat de mens en de natuur, waarvan hij deel uitmaakt, geen twee verschillende dingen zijn, maar in oorsprong één. Er bestaat een onmiskenbare, onverbreekbare band tussen de mens en zijn omgeving. Omwille van deze onverbreekbare band bestaat er een dynamisch evenwicht tussen de gezondheid van het individu en zijn eetgewoonten, zijn activiteiten, het klimaat en het milieu waarin hij leeft, zijn levenswijze en -visie. Al deze aspecten van het menselijk leven zijn onlosmakelijk verbonden met elkaar. Alles hangt samen.

Zo buiten, zo binnen
Eén facet van die samenhang is de relatie tussen binnen en buiten, tussen het fysieke, het mentale, het emotionele en het spirituele aspect van de mens. Daarom ook kan je iemands hele bestaansgeschiedenis afleiden uit zijn uiterlijk en zijn uiterlijk gedrag. De mens is de wandelende geschiedenis van zijn eigen ontwikkeling. De sterkte van zijn structuur, zijn constitutie, de omgeving waarin hij opgroeide, het voedsel dat hij sedert het prille begin en later als hij volwassen werd at, de activiteit die hij aan de dag legt, de problemen die hij daarbij ontmoet en oplost, de zwakheden en sterkten die zich openbaren; dit alles drukt zijn stempel, zijn kleur, zijn trillingspatroon op elk individu. Onze houding - flink rechtop of moedeloos gebogen -, ons gedrag - moedig of laf -, de kleur van onze huid, ons algemeen voorkomen, onze haartooi, onze kledij, of we opgeruimd zijn of neerslachtig, de klank van onze stem, kortom, elk facet van onze persoonlijkheid, waarmee we onszelf uiten, is een uitdrukking van ons innerlijk, bijvoorbeeld van de toestand waarin ons bloed, onze organen, ons zenuwstelsel en ons beendergestel verkeren.

Yin en yang
Bij de oosterse diagnose worden de veranderingen die zich in ons voordoen beoordeeld aan de hand van het yin- yangkompas. Met dit kompas kunnen we de richting bepalen waarin een verandering zich voordoet. Zo kan een yange koerswijziging in de lichamelijke of psychische toestand van een persoon leiden tot een situatie waarbij starheid, concentratie, dichtheid en vastheid ontstaan. Kenmerken van deze veranderingen zijn het ontstaan van gewicht en massa, warmte, droogte en druk, en beweging. Bij een yinne koerswijziging verschijnt uitzetting of expansie. Ijlheid en gewichteloosheid kunnen ontstaan en koude, bewegingsloosheid en vochtigheid zijn de kenmerken ervan. Beide tendensen, die van de samenballing en die van de uitzetting zijn steeds samen aanwezig.

De vijf transformaties
Er bestaat een methode om alle verschijnselen ook in diagnostische zin te beschrijven: de vijf transformaties. Daarbij wordt alles ingedeeld volgens 5 stadia van yin naar yang. Alle relatieve verschijnselen manifesteren zich als 5 overgangsvormen van energie gaande van yin-expansie naar yang-contractie. Ze worden als volgt omschreven:

1. Boom - of gasstadium: staat voor een opwaartse, uitzettende beweging en lichamelijk voor de energiefuncties van de lever en galblaas en hun meridianen.

2. Vuur - of plasmastadium: een heel expansieve actieve beweging en de energiefuncties van het hart en de dunne darm en hun meridianen.

3. Aarde - of halfgecondenseerd stadium: het proces van condensatie en de energiefuncties van milt, pancreas en maag en hun meridianen.

4. Metaal - of vast stadium: het proces van vastworden en samentrekken en de energiefuncties van longen en dikke darm en hun meridianen.

5. Water - of vloeibaar stadium: het proces van smelten en vloeiend worden en de energiefuncties van nieren en blaas en hun meridianen.

Lichamelijke moeilijkheden verschijnen vaak als symptomen die tot één van deze vijf energetische categorieën behoren. Ook de vorm van expressie en het psychologisch gedrag van iemand veranderen volgens deze energiebeweging. Zo ook de veranderingen in de omgeving, het seizoen, de maand, de dagen en de atmosferische omstandigheden. Alles in de natuur beweegt volgens deze zelfde energiebewegingen. Wanneer er storingen optreden in één van deze 5 bewegingsfasen van yinexpansie naar yangcontractie kunnen deze hersteld worden door bijvoorbeeld de nadruk te leggen op voedselsoorten die de energiebeweging in kwestie stimuleren en waarbij voedsel uit de tegenovergestelde categorie vermeden wordt. Zo kan bijv. het gebruik van bonen de nieren en de blaas (waterbeweging) stimuleren en opbouwen, maar kan zoetigheid de nier- en blaasfuncties ondermijnen en verzwakken. Schematisch voorgesteld kan je een stimulerende energiecyclus tekenen en een dominerende of remmende cyclus:

Zo domineert de yinne boomenergiebeweging de meer yange condenserende aardebeweging; de sterk yinne vuurbeweging remt de sterk yange samentrekkingsbeweging van het metaal; de condenserende aardebeweging domineert de vlottende meer yinne beweging van het water; en de sterk yange interiorisatie-beweging van het metaal remt de opgaande beweging van de boomenergie. Tenslotte remt de meer yinne waterbeweging de hevig expanderende beweging van de vuurenergie.
In de opbouwende cyclus stimuleert de vuurbeweging de aardebeweging, deze van de aarde het metaal, metaal water, enz. ...