Gezondheid & natuur

Oosterse diagnose 2 - hout

De boombeweging in de natuur is een rijzende, stijgende en uitzettende yin-beweging. Ze volgt op de beweging met waterkarakter, en ze zet deze yin-wordende tendens in een duidelijk sterke koers verder. Vanaf begin februari komt de stijgende kracht in de natuur haar kop opsteken: de eerste sneeuwkiokjes verschijnen al, dan de krokussen, en vanaf 21 maart is de uitzettende, ontluikende energie onmiskenbaar sterk waarneembaar. We zien overal groen verschijnen, de typische kleur van dit karakter van energie, en van het plantenrijk, dat door deze energie tot ontplooiing gebracht wordt. De boomenergie doet de atmosfeer meer uitzetten. Het water in de grond wordt door de toenemende yange zonne-energie omgezet in damp, die de grond bevochtigt met levensmachtig water. De interactie tussen het grondwater en de warmte-energie van de prille zonnestralen trekt het lenteproces, het nieuwe leven, op gang. In dezelfde tijd gaat de wind ook sterker waaien, en komt vooral uit oostelijke richting.

Het is dan ook duidelijk dat de boomfase in het leven te maken heeft met alles wat stijgt, te voorschijn komt, geboren wordt, in beweging gebracht wordt: geboorte, het kiemen, het starten en in beweging komen, ontwikkeling, vooruitgang en aktiviteit. Deze typische funkties worden in het lichaam beheerst en geregeld door de lever en de galblaas.

De lever bevindt zich in de rechterzijde van de buikholte, boven de darmen en naast de maag, de galblaas en de pancreas (alvleesklier). Hij heeft ongeveer dezelfde afmetingen als de hersenen, weegt bij benadering anderhalve kilo, en dirigeert vele funkties van het spijsverterings-, cirkulatie- en uitscheidingsstelsel. Hij filtert de giftstoffen uit het bloed, produceert en vervoert galvloeistof, controleert het bloedsuikergehalte, zet koolwaterstoffen, vetten en eiwitten in mekaar om, en maakt hormonen en enzymen aan. Het is dan ook niet verwonderlijk dat men in de Oosterse geneeskunde de lever 'de generaal' noemt van het complexe inwendige gebeuren, omwille van zijn veelzijdige dirigerende functie. Hij stuurt als het ware de kwaliteit van het interne lichamelijke milieu, en levert belangrijk werk in het neutraliseren van schadelijke stoffen. Laten we maar zeggen: we kunnen niet leven zonder lever, en het is letterlijk ook zo.

Wat we eten wordt, eenvoudig voorgesteld, door de maag klaargemaakt om door de darmen tot voedsel voor het lichaam verwerkt te worden. Daar wordt het ook in het bloed opgenomen. Dat vers aangevulde bloed gaat via de poortader rechtstreeks naar de lever, waar het van veel onzuiverheden gereinigd wordt, vooraleer het in de grote bloedstroom terechtkomt. Een gezonde lever werkt constant het grootste deel van de binnengekomen onzuiverheden uit het bloed weg. Zo is hij normaal in staat per uur ongeveer 10 gram alkohol te neutraliseren. Maar ook deze effectieve filter kan na jaren onevenwichtige voeding en drank vermoeid geraken. Hij kan zwellen of hard worden, en zo zijn natuurlijke functie verliezen.
De lever is een compact, actief en centraal gelegen lichaamsorgaan, en is dus yang van structuur. Daardoor wordt het gemakkelijk gestoord door een overmaat aan yang, zoals grote hoeveelheden vlees, gevogelte, eieren, zuivel en zout of andere yange voedingsmiddelen. Hoewel de meeste leverproblemen een yange oorzaak hebben kunnen de symptomen verergerd worden door uitzettende, yinne stoffen zoals alkohol, vet- en olierijk voedsel, meelproducten, suiker, tropische groenten en fruit, enzovoort.

De conditie van de lever kan waargenomen worden door een eenvoudige proef: duw met je vingers de ribbenkast, aan de rechterkant van het lichaam. Als je de vingers er niet onder krijgt, of het voelt pijnlijk aan, dan is de lever gezwollen. Voor een meer preciese diagnose kijken we naar het centrale gebied van het voorhoofd, net boven de neus, tussen de wenkbrauwen. Dit is de reflexzone van de lever. Vertikale lijnen of rimpels in deze regio zijn een teken van slijmen en vetopstapeling en bijgevolg van verharding en/of uitzetting van de lever. Hoe dieper en langer de insnijdingen tussen de wenkbrauwen, hoe ernstiger de toestand. Slechts 1, of 2 lijnen verraden dat de lever harder en meer gespannen is dan normaal, hoofdzakelijk ontstaan door teveel zoutgebruik, dierlijk of ander yang voedsel, maar ook door overeten. Is de huid naast de rimpels opgezet, gezwollen, dan is de oorzaak teveel alkohol, suiker, drugs, vet en olierijk en kunstmatig, industrieel en opgefokt voedsel. 

Puistjes in dit gebied boven de neus wijzen op een verzameling van hard vet in de lever of van steenvorming in de galblaas. Oorzaak: teveel dierlijk vet, inclusief zuivelproducten. Voelt de huid op die plaats droog en schilferig aan, dan duidt dit op een exces van vetten en olie van zowel dierlijke als plantaardige oorsprong, in combinatie met meelproducten. Wanneer er in dit gebied van het voorhoofd gele of witte vlekken verschijnen, samen met de vertikale lijnen, dan is er een grote kans op de vorming van een cyste of een tumor in de lever of van stenen in de galblaas. Ook elders verraadt een vettige huid dat het in de lever niet meer zo goed botert. De lever heeft moeite met overdadig gebruik van olierijke spijzen van dierlijke en plantaardige kwaliteit. Gele schaduwen op de ogen, de lippen, de handen en voeten, of ook nog elders tonen stoornissen van de galfunctie aan. Oorzaak: overmatig yang voedsel zoals vlees, eieren, zeevruchten, gevogelte en zout. Een blauw-grijze schijn vooral op de wangen wijst op een chronische leververharding, ontstaan door yang dierlijk voedsel en nog verergerd door suiker, alkohol, stimulantia zoals koffie, en ander extreem yin voedsel. Tumorvorming is zichtbaar via een groenachtige verkleuring van de huid, in geval van leverkanker vooral waar te nemen langs de levermeridiaan, en dan in 't bijzonder in het deel dat loopt van de binnenzijde van de grote teen langs de binnenkant van het been tot onder de knie. Een groene verkleuring aan de vierde teen en het gebied dat reikt tot aan de enkel doet de ontwikkeling van leverkanker, kanker van de twaalfvingerige darm, of galstenen vermoeden.

Een andere duidelijke spiegel van de leverkonditie is het wit van de ogen. De opgaande boom-energie van de lever uit zich immers in de ogen. Wanneer er zich in het oogwit gele, vettige jus verzamelt, dan wijst dat op een gelijkaardige ontwikkeling van vet in de lever. Dit geeft vaak etter of korstvorming in de ooghoeken, vooral tijdens de slaap, de tijd dat de lever als reiniger het meest actief is. Wanneer de ogen rood of bloeddoorlopen zijn wijst dit op een gezwollen en/of ontstoken lever. Hetzelfde met gezwollen, stekende of brandende ogen. Scheel kijken, naar binnen toe, en te laag staande verziendheid duiden beide op een samengetrokken leverconditie. Terwijl uitwaarts scheel kijken, te hoog staande irissen en bijziendheid een uitgezette lever verraden. Een ander goed diagnosemiddel is de studie van de nagels. De nagel van de grote teen is het beginpunt van de levermeridiaan. Groeien de nagels naar binnen toe, in het vlees (yang)? Of naar buiten en omhoog (yin)? Hebben ze vertikale lijnen (yang), of horizontale lijnen (yin)? Witte vlekjes op de nagels wijzen op een uitgezette lever door teveel aan suiker. Gele hoeken van de nagels zeggen dat er vetopstapeling is in de lever, door een accumulatie van lange tijd overdreven vetgebruik. Kijk ook of de nagels droog en uitgesleten zijn (yange leverconditie) of broos (yinne conditie).
Een samengetrokken lever geeft vaak ook beenkrampen, vooral in het rechterbeen, en te kromme benen zijn het gevolg van een algemeen verkrampte toestand van de inwendige organen en vooral de lever, die een regelende functie op de spieren heeft. Kijk in de spiegel of de rechterschouder lager zit dan de linker (yin), of naar binnen getrokken is (yang). Een gezwollen bovenschouder, schouder en schouderblad weerspiegelen een gespannen lever.

Een originele maar subtiele vorm van diagnose is de aandacht voor zenuwachtige voet- of beentrekjes: als we teveel vlees of vis eten hebben we de neiging om met de voeten te trillen of met de benen te schudden. Ga maar eens na bij vergaderingen of bij familiekringen, of in de kerk, ... Ook het ongeduldig toeteren met de claxon in de auto verraadt een geïrriteerdheid vanwege inwendig verhoogde spanning. We trommelen met de vingers, schuiven onrustig heen en weer of draaien en keren bij het lange wachten. We krabben ons herhaaldelijk op het achterhoofd of bovenop het hoofd. Allemaal tekenen van een ontregelde lever.

Een goedwerkende leverfunctie heeft te maken met ons vermogen tot stabiliteit, onze creatieve drang en sociaal gericht zijn. De duidelijkste emotionele verstoringen ten gevolge van een ontregelde leverwerking zijn woede en ongeduld, een luide stem en een labiel humeur. Het opkroppen van emoties en antisociaal gedrag wijzen in de richting van stagnatie in de lever. Geduld en een vriendelijk, maar stabiel en energiek karakter zijn de sociale veruitwendigingen van een ideale leverfunctie, alsook verdraagzaamheid (op het sociale vlak) en uithoudingsvermogen (ook op het vlak van beweging en activiteit). Op spiritueel gebied zet een goede leverwerking aan tot energiek nastreven van spirituele ontwikkeling, en het vermogen om spirituele sterkte te creëren en te behouden. Een zieke lever veruitwendigt zich in hardnekkigheid, onomkeerbaarheid, actieve arrogantie en gebrek aan zelfreflectie. Men leeft niet in vrede met zichzelf, en bijgevolg ook niet met de anderen.