Persoonlijke & relationele groei

Wat is transformatie? (Tom Monte)

Twee jongetjes van een jaar of 7-8 wandelen in de straat, beiden volledig vrij van zorgen, althans zo lijkt het. Plots steekt een van de jongens zijn been voor de andere jongen en draait zijn lichaam een slag om, zodat zijn vriend op de grond geworpen wordt, zijn gezicht eerst.

Het gezicht van de jongen komt hard op het trottoir terecht en het bloed loopt uit zijn neus. Het jongetje met de bloedneus zit op het trottoir en schreeuwt van de pijn. Hij huilt ontroostbaar. De dader blijft bij zijn gewonde vriend staan, compleet van zijn stuk en in de war. Hij lijkt geschokt door zijn eigen daad. Hij reikt zijn vriend de hand om hem recht te helpen, maar de gewonde jongen weigert de hand. Hij blijft op de grond zitten. Er verschijnt nog een jongen. Hij heeft een lolly, en daar gaat al zijn aandacht naar toe. Al gauw gaan de dader en de jongen met de lolly weg. Terwijl ze samen wegstappen, legt de dader aan de jongen met de lolly uit hoe zijn vriend over zijn eigen twee voeten gestruikeld is. De dader doet steeds opnieuw voor hoe de voeten van zijn vriend in elkaar verstrikt raakten waardoor de jongen met zijn gezicht tegen het trottoir sloeg. De dader zet een verhaal in mekaar, een leugen, een waarmee hij beter kan leven, misschien.

Terug naar de jongen die nog altijd op het trottoir zit en nog altijd aan het huilen is. Er komt een oude man langs, hij buigt zich over het huilende kind en legt zijn arm over diens schouder. Hij tast in zijn zak, vindt een zakdoek en houdt die op de neus van de jongen. Hij tilt het hoofd van de jongen wat naar achteren en zegt iets zachts in het oor van de jongen. De jongen houdt op met huilen. De oude man praat. De jongen ontspant zich en knikt. Er is een engel op het toneel verschenen. Hij verlicht de pijn van de jongen en herstelt zijn waardigheid.

Ik sta voor het raam van een kantoorgebouw aan de overkant van de straat, op de tweede verdieping. De plaats is Antwerpen, de datum ruwweg de herfst van 2000, maar het zou om het even waar en om het even wanneer kunnen zijn. Een of andere versie van deze gebeurtenis wordt elke dag gespeeld tussen kinderen en volwassenen. Vanaf mijn positie twee verdiepingen hoger verwonder ik mij en voel ik mij persoonlijk geraakt door wat ik gezien heb. Ik ben elk van die drie jongens geweest – het slachtoffer, de dader-leugenaar, en de onverschillige getuige. Ik ben ook op de plaats van de oude man geweest. Alle vier deze mensen zijn van vitaal belang voor mij.

Waarom kwetste de dader zijn vriend en loog er vervolgens over ? Waarom handelde de derde jongen met zo’n onverschilligheid tegenover de gebeurtenissen ? Wat deed de oude man echt ? En wat heeft dat alles te maken met transformatie ?

Transformatie is heling. Heling is heel worden. Heel worden is het proces waarbij we de delen van ons die gescheiden werden van ons bewustzijn, verworpen en begraven in ons oude geheugen, uiteindelijk terug thuis laten komen, laten terugkeren naar liefde. Wat is thuis ? Thuis is bewustzijn en aanvaarding. Thuis is het deel van je dat de vele strengen van je wezen kan integreren in een verenigd geheel, een enkelvoudige liefde. Als jij en ik in staat zijn onszelf volledig en onvoorwaardelijk lief te hebben, dan zal er geen nood aan transformatie meer zijn.

Intussen moet er geheeld worden. Heling is het samenbrengen van wat afgescheiden werd. Als we oude en eertijds verdrongen delen van ons wezen terugbrengen naar bewustzijn, aanvaarding en liefde, brengen we stukjes en beetjes van onszelf terug naar vrede, harmonie en integriteit. Op die manier verwelkomen we uiteindelijk onze sexualiteit terug in het eiland van liefde, nadat we ze jarenlang afgewezen hebben uit angst dat ze lelijk was, of zondig, of onbeheersbaar, of onaanvaardbaar voor onszelf en anderen. We verwelkomen uiteindelijk onze kracht terug, nadat we ze decennialang afgewezen hebben uit angst voor de schade die ze zou kunnen aanrichten. We omarmen uiteindelijk liefdevol de delen van onszelf die bang zijn, of boos, of kwetsbaar, of teder, of onschuldig, of slachtoffer, of liefdevol. We leren uiteindelijk in mededogen te leven met onszelf. Wat doen we ? We worden weer heel. En de ervaring van het naar huis brengen van elk voorheen afgescheiden deel van ons wezen is de ervaring van vreugde.

Datgene in jezelf wat je accepteert en waar je mededogen voor hebt, dat zal je accepteren, begrijpen en met mededogen benaderen in anderen. De wereld groeit in begrip, acceptatie en liefde naarmate elk van ons mededogender wordt. Dit is verruiming van bewustzijn, wat alleen mogelijk is met liefde.

Terug naar onze vriend, de dader. Zijn daad is er een van woede. Ik vermoed dat de onschuldige vriend niet de bron was van zijn toorn. Ik wil echter wedden dat het precies de onschuld van de jongen was die hem tot een interessant slachtoffer maakten. Waarom een onschuldige jongen aanvallen ? Omdat de dader nu het andere eind van het dader-slachtoffer motief kan gaan ervaren. Hij is nu de agressor ; hij heeft macht ; hij kan die macht botvieren over iemand die een machteloos slachtoffer is.

Ongelukkig genoeg leven zowel de aanvaller als het slachtoffer heel sterk in hem. Hij is nu beiden geweest, wat betekent dat elke keer als hij iemand aanvalt, hij zijn eigen pijn zal ervaren. Hij kan niet winnen, hoeveel mensen hij ook kwetst, omdat hij in een verkeerde relatie zit met het lijdende slachtoffer in zichzelf. Hij heeft nog altijd niet geleerd dat hij zelfs op zijn eigen tedere leeftijd van 7 of 8, ook alle drie deze figuren geweest is in zijn eigen kleine drama.

Wat is transformatie ? Transformatie is de jongen die het tedere slachtoffer in zichzelf ontdekt, dat in een hoekje van zijn wezen in elkaar gedoken zit. En in plaats van dat slachtoffer te haten om zijn machteloosheid en zijn lijden, omhelst hij hem in liefde en brengt hem terug naar een plaats van waardigheid in zijn bewustzijn. Hij beseft het nu nog maar nauwelijks, maar dat gekwetste slachtoffer-deel van zichzelf heeft mysterieuze krachten die hij later in zijn leven hard nodig zal hebben om een effectieve mens te zijn.

Op dit punt in zijn leven is de transformatie echter nog op hem aan het wachten. In plaats van zijn te erkennen wat hij gedaan heeft, ontkent hij zijn daad, net zoals de meeste volwassenen hun daden ontkennen of rechtvaardigen wanneer ze hun kinderen of hun vrouw geslagen hebben, of wanneer ze stelen of liegen of iets doen wat niet strookt met hun fundamentele menselijke natuur. Nu moet onze jonge vriend zijn daad, en zichzelf, afwijzen. Maar daar betaalt hij een grote prijs voor. Door wat hij gedaan heeft af te wijzen, verliest hij de kans om zichzelf en de wortel van zijn gedrag, dat zijn lijden is, te kennen. Als hij zijn eigen pijn niet kan kennen, kan hij geen mededogen voelen voor zichzelf en voor allen die lijden. Wat betekent dat hij geen getransformeerde mens kan zijn.

Ontkenning is de gemakkelijke uitweg voor elk van ons. Ongelukkig genoeg gaan enorm grote stukken van onze menselijkheid verloren in dit akkoord.

Als onze jonge vriend verder gaat op dit pad, zal hij een bullebak en een leugenaar worden en dieper en dieper in het geweld zinken. Hij is geen slecht kind. In feite is het veel erger dan dat. Hij is afgescheiden van het deel van zichzelf dat teder, mededogend en liefdevol is, het deel van hem dat weet hoeveel pijn het doet om aangevallen te worden, vooral als je het het minst verwacht. Met andere woorden, hij zal opgroeien om een halve man te zijn.

Hoe zit het met het kind met de lolly ? Waarom was hij onverschillig voor zijn vriend en al dat bloed ? Waarschijnlijk omdat hij het niet kon verdragen. Dit is nog een andere reactie op pijn : ervandoor gaan, ons lichaam verlaten, ons distantiëren van ons eigen lijden en van het lijden van de mensen rondom ons. Hij kan niet bij zijn verontwaardiging, en bijgevolg is hij onverschillig voor wat de dader gedaan heeft en voor de ellende van zijn vriend. De suiker helpt om hem onverschillig te houden. Het is gemakkelijker om suiker, alcohol of drugs te kiezen dan onze eigen pijn en die van anderen te kennen. Maar er is natuurlijk wel een prijs. De empathie gaat verloren. Oplossingen voor problemen ook. Suiker, alcohol, drugs… het zijn allemaal geweldige afschrikmiddelen voor transformatie.

Wat is transformatie ? Het is diepzeeduiken. Het is zoeken naar de lelijke zwarte dozen die diep in de oceaan van het onbewuste liggen. In de dozen zitten glanzende stukken van jou, stukken die verlangen om terug naar de oppervlakte gebracht te worden, naar het eiland van liefde.

Elk van ons heeft de sjabloon in zich voor heelheid. Hij zit verweven in onze DNA. Wanneer je een snee hebt of gewond bent, weten je cellen wat ze moeten doen om te helen. Wanneer je emotioneel, psychisch en spiritueel gekwetst werd, weet je hart wat het moet doen om te helen. Elk van ons is via vele kanalen verbonden met instructies voor heelheid, wat betekent dat onze natuur inherent heel is. Maar het spel van het leven was de heelheid op te breken in stukjes en die dan weer allemaal samen te brengen.

Wat is transformatie ? Vraag het aan de oude man. Hij weet het.